زادن و زیستن و خوردن و خفتن و برخاستن و مردن، میراث مشترک ما آدمیان با جانوران حیاتوحش است. چگونه زیستن و چگونه مردن، انسانیترین سویهی وجودی و مسئله به غایت ریشهای و سرچشمهایِ انسان، و نحوهی حضور و بودن و باشیدن و هستیدنِ او در درنگ کوتاهش در جهان است.
عزیز بودن و عزتمندانه زیستن و مردن، شریف بودن و شرافتمندانه زندگی کردن، کشش ریشهای و سرچشمهای و وجودیِ هر انسانی است. حقیر و ذلیل شدن و حقیرانه و ذلیلانه زندگی کردن و مردن برای انسانها رنجناک و غمانگیز است و بر این رنج و غم دامن میزند. انسانها دوست ندارند تحقیر و تذلیل و تخفیف داده شوند یا تحقیر و ذلیلشان کنند؛ دوست ندارند تخفیفشان بدهند و عزت و آبرویشان را ارزان بفروشند و به حراج بگذارند.
آبرومندی و آبرومندانه زندگی کردن، خواست و کشش و چششِ وجودی و ریشهای و سرچشمهایِ هر انسانی است. حقارت و ذلت و ضلالت، انسان را مسخ و از خویش بیگانه میکند. رفعت، کرامت، زیبایی و ولاییدوستی، کشش و خیزش بهسوی کمال، و چشش بهسوی زندگی عزتمندانه و عزیز بودن و آبرومندانه زیستن و مردن، سرشتِ انسان و انسان بودنِ ما است. این چنین است که قرآن میفرماید: «وَلَقَد کَرَّمنا بَنی آدَمَ» (سوره اسراء/ ۷۰).
کرامت، سرشتین یا ذاتیِ انسان بودن است؛ موهبت الهی است؛ مقدس است؛ «عزیز» است و میباید پاس و عزیزش داشت.
میتوان آنچنان عزتمندانه و شرافتمندانه، آنچنان «درست» و «راست»، آنچنان «نیکاندیش و نیکخو و نیکخواه» و «نیکگفتار» و «نیککردار» بود و زیست؛
آنچنان ژرف و سِتَبر به ارزشها و فضیلتهای مشترکِ ریشهای و سرچشمهای و سرشتینِ انسانی و انسان بودن، دلبند و پایبند بود؛ آنچنان ایمان و امیدِ تابناک به مراتب متعالی و ساحات غیب و قدس ورزید که اگر روزی یک جهان رویاروی تو، رویارویِ ارزشها و فضیلتهای ریشهای و سرچشمهای و سرشتینِ مشترکی که به آنها باور داری و ایمان و امید میورزی، لشکر صف آراست و خود را در میانه آوردگاهی نابرابر یافتی، نه یک جان، که اگر هزار جان میداشتی، دلیرانه هدیه و فدیه و فدایشان میکردی.
چرا که آنجا و در آن مقامِ رفیع و والایی که ایستادهای، پیروزی است و آنجا و آن مقام، پیروزگاه و گاهِ پیروزیِ تو، آوردگاهِ سرافرازی و ظفرمندیِ توست. تو پیروزِ همیشه مانا و جاویدانِ آوردگاهی هستی که مقامِ عزت و عزتمندانه و شریف و شرافتمندانه زیستن و مردن و شهادت دادن و به شهادت رسیدن است. مقامِ عزت و شرف و عزیز و شرافتمندانه زیستن و مردن را شکست راه نیست. چنین است پیام سرور شهیدان و آزادگان و امامِ عزت و شرافت و عزتمندانه و شرافتمندانه زیستن، حسین بن علی (ع): «هَیهاتَ مِنَّا الذِّلَّة»!
